15.11.16

Ρεπλίκες πολέμου και συναρμολογούμενα σπιτάκια προσφύγων: Καλώς ήρθατε στο ΙΚΕΑ

Στo νορβηγικό ΙΚΕΑ, στο λαβύρινθο με τα χριστουγεννιάτικα στολίδια, τις φτιάξε-με-μόνος-σου βιβλιοθήκες και τα παραμυθένια δωμάτια, ο περιπλανώμενος καταναλωτής σκόνταψε πάνω σε κάτι αναπάντεχο: ένα βομβαρδισμένο σπίτι-ρεπλίκα 25 τετραγωνικών, από την εμπόλεμη ζώνη της Συρίας.
Η φιλανθρωπία της πολυεθνικής δεν έρχεται, όμως, χωρίς οικονομικά οφέλη. Αλλά ας το πάρουμε καλύτερα από την αρχή: από τα σπιτάκια στα camp προσφύγων made by ΙΚΕΑ.

Φιλανθρωπία...λίγων τετραγωνικών


Στο πολυκατάστημα του ΙΚΕΑ στο Slependen της Νορβηγίας από τις 16 έως τις 30 Οκτωβρίου, οι καταναλωτές που τριγύριζαν στους δαιδαλώδεις διαδρόμους της πιο δημοφιλούς πολυεθνικής επίπλων, άφησαν για λίγο τη θαλπωρή των καλοσχεδιασμένων δωματίων για να εισέλθουν στα συντρίμμια ενός σπιτιού στη Δαμασκό της Συρίας.

Η εγκατάσταση των 25 τετραγωνικών μέτρων αναπαριστούσε το σπίτι της Σύριας Rana όπου ζούσε εκεί με τα τέσσερα παιδιά της αφού αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την περιοχή που ζούσε, για λόγους ασφαλείας. Η γυναίκα άφησε τη δουλειά της ως δασκάλα και δεν είχε χρήματα παρά για ένα σπίτι που περισσότερο έμοιαζε με χαλάσματα και εκείνη και τα παιδιά της κρύωναν ενώ έπαιρναν συσσίτιο από τη συριακή Ερυθρά Ημισέληνο.




25m2 SYRIA from POL on Vimeo.

Η Rana αφηγήθηκε την ιστορία της στο νορβηγικό Ερυθρό Σταυρό, ο οποίος σε συνεργασία με τη διαφημιστική εταιρεία POL και το IKEA έστησαν τη συγκεκριμένη καμπάνια ευαισθητοποίησης. Το «σπίτι» της επισκέφτηκαν 40.000 άνθρωποι και δωρίστηκαν περίπου 20 εκατομμύρια ευρώ για ανθρωπιστική βοήθεια σε Σύριους. Σύμφωνα με τη Maja Folgero, μέλος της εν λόγω καμπάνιας, η ιδέα ήταν «να συνειδητοποιήσουν οι Νορβηγοί πόσο τυχεροί είναι, κάτι που μπορούσε να επιτευχθεί στο ΙΚΕΑ, όπου σκέφτεσαι και σχεδιάζεις το μέλλον σου».

Πέρα από τα ευγενή αισθήματα των Νορβηγών, πιθανότατα και η ενοχή του καταναλωτισμού να οδηγεί πιο εύκολα στο να δώσεις χρήματα για να ανακουφιστείς, όπως όταν σκοντάφτεις πάνω σε έναν άστεγο ή σε ένα ζητιάνο, βγαίνοντας φορτωμένος με σακούλες από την πόρτα του σούπερ μάρκετ.

«Το σπίτι είναι το πιο σημαντικό πράγμα στον κόσμο»

Αυτό είναι το σύνθημα-σημαία του ΙΚΕΑ αλλά ποιων το σπίτι εννοεί άραγε;

Είτε κάποιος έχει βρεθεί σε ένα στρατόπεδο προσφύγων, είτε έχει δει εικόνες στα media, οι περισσότεροι γνωρίζουμε πλέον τα μπεζ σπιτάκια που δομούν την πολιτεία των προσφύγων. Αυτό που πολλοί, όμως, δεν γνωρίζουν είναι ότι κατασκευάζονται από τα ΙΚΕΑ, τα οποία συνεργάζονται με τη σουηδική οργάνωση Better Shelter και την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τη στέγαση των προσφύγων.

Τα σπιτάκια φτάνουν σε 2 επίπεδες κούτες και απαιτούνται 4-8 ώρες να στηθεί το καθένα χωρίς τη χρήση εργαλείων. Είναι 17,5 τετραγωνικά μέτρα και προορίζονται για τη φιλοξενία 5 ατόμων. Το καθένα κοστολογείται στα 1.150 δολάρια (περίπου 1.070 ευρώ) και το 2015 παραδόθηκαν πάνω από 10.000 μονάδες σε κέντρα προσφύγων σε όλο τον κόσμο, όπως και στη Μόρια στη Λέσβο. Με μέγιστη δυνατότητα παραγωγή τα 2.500 σπιτάκια το μήνα, τον Οκτώβριο του 2015, η εκπρόσωπος του Better Shelter, Märta Terne, δήλωνε στο Quartz, ότι «Παράγουμε το μέγιστο δυνατό αριθμό αλλά και πάλι δεν είναι αρκετά και αυτό είναι εκνευριστικό». Τα κέρδη της Better Shelter, σύμφωνα με το Quartz, επενδύονται εκ νέου στην οργάνωση ή δωρίζονται στο IKEA Foundation, στο οποία και ανήκει.

Τα συγκεκριμένα σπιτάκια είναι πράγματι πιο ζεστά και ασφαλή από μια σκηνή που πλημμυρίζει, μπορεί να την πάρει ένας δυνατός αέρας και δεν παρέχει ούτε καν την ψευδαίσθηση της κατοικίας, όμως για τους πρόσφυγες που ζουν μέσα, δεν είναι μια ευχάριστη και ανθρώπινη εμπειρία, όπως διαφημίζεται. Ο 30χρονος Σύριος πρόσφυγας, Aymen Mozayek, πέρασε από τη Λέσβο και τώρα ζει στην Ολλανδία. «Έζησα 5 μήνες μέσα σε αυτά τα σπιτάκια. Είχαμε θέρμανση αλλά δεν ήταν αρκετή και όλοι κρυώναμε. Μέναμε 8 ατόμα με κουκέτες και μικρές ντουλάπες. Ήταν πολύ άσχημα» λέει στο TPP. Ο ηλιακός συλλέκτης που διαθέτουν μπορεί να εξασφαλίσει φως το βράδυ για 4 ώρες και τη δυνατότητα φόρτισης ενός κινητού τηλεφώνου.

Στη Ζυρίχη, πάντως, τα 62 σπιτάκια IKEA που αγοράστηκαν, μπήκαν τελικά στην άκρη αφού μετά από την πραγματοποίηση τεστ, οι Ελβετοί τα έκρινανπλήρως ακατάλληλα ως «αρκετά εύφλεκτα» σε αντίθεση με τις διαβεβαιώσεις της Ύπατης Αρμοστείας και μιας σουηδικής έρευνας για το αντίθετο.

Το ναζιστικό παρελθόν και το ακριβό τίμημα ενός φθηνού καναπέ

Το ΙΚΕΑ ιδρύθηκε το 1943 από τον τότε 17χρονο πρώην πωλητή σπίρτων, Ingvar Kamprad, ο οποίος σήμερα φιγουράρει στη λίστα των δισεκατομμυριούχων του Forbes ενώ ο κολοσσός συναρμολογούμενων επίπλων διαθέτει 389 καταστήματα σε 48 χώρες και το 2015 μέτρησε κέρδη που ξεπερνούσαν τα 32 δισ. ευρώ. O Kamprad, ο οποίος έχει από την εφηβεία του «φάκελο» στην αστυνομία με τον τίτλο «Ναζί» εξαιτίας της συμμετοχής του σε ναζιστικές ομάδες κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι τουλάχιστον και το 1950, έχει δηλώσει ότι «αυτό ήταν λάθος» και ότι ευθυνόταν η ναζιστική προπαγάνδα που έλαβε στο σπίτι του από την Τσέχα γιαγιά του. Μόλις το 2010, όμως, είπε σε συνέντευξή του ότι ο αρχηγός (Per Engdahl) του φασιστικού New Swedish Movement «ήταν ένας μεγάλος άντρας, μια άποψη που θα διατηρώ όσο ζω».

Το ΙΚΕΑ Foundation ιδρύθηκε το 1982 και ανάμεσα σε άλλα, προσφέρει υποτροφίες «για την προστασία παιδιών που θέλουν να ξεφύγουν από τον πόλεμο στο Ιράκ και ακραίες καιρικές συνθήκες στις Φιλιππίνες ύψους 200.000 ευρώ προκειμένου να συνεχίσουν το σχολείο σε ασφαλείς συνθήκες». Ταυτόχρονα, έχει υπογράψει συμφωνίες με ΜΚΟ, όπως η Save the Children και οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, ώστε να τις ενισχύσει οικονομικά σε περίπτωση φυσικών και μη καταστροφών προκειμένου αυτές να παράσχουν βοήθεια, περίθαλψη και εκπαίδευση στα πληγέντα παιδιά.

Στον Κώδικα Δεοντολογίας του IKEA, IWAY, η εταιρεία ορίζει, στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, ότι δε δέχεται την παιδική εργασία. Παρ' όλα αυτά, σύμφωνα με εκτενή έρευνα (2014) του Πανεπιστημίου του Harvard σχετικά με τη δουλεία και την παιδική εργασία στον τομέα του χειροποίητου χαλιού στην Ινδία, το IKEA ήταν ανάμεσα στα καταστήματα που αγόραζαν χαλιά από τα εργοστάσια-«φυλακές» όπου εντοπίστηκε κατάφωρη καταπάτηση εργασιακών και δικαιωμάτων του παιδιού. Το IKEA απάντησε ότι κάνει ελέγχους και δεν έχει παρατηρήσει σχετικές παραβιάσεις.

Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι τo 2012, το ΙΚΕΑ δήλωσε δημόσια ότι γνώριζε ότι πολιτικοί κρατούμενοι της Στάζι στην ανατολική Γερμανία χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των επίπλων της και ότι «μετάνιωσε» για αυτό.

Ακόμα, πέρα από το σκάνδαλο με το αλογίσιο κρέας που ανιχνεύτηκε στα κατεψυγμένα κεφτεδάκια στα εστιατόρια του ΙΚΕΑ και το οποίο ανάγκασε την εταιρεία να σταματήσει τη διάθεση του συγκεκριμένου εδέσματος σε πολλά καταστήματά της, το ΙΚΕΑ, βάσει έρευνας των Πρασίνων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατηγορείται και για φοροδιαφυγή την πενταετία 2009-2014, η οποία αγγίζει το 1 δις ευρώ.

Κοιτάζοντας το δέντρο, χάνουμε το δάσος

Στο πλαίσιο της επικοινωνιακής στρατηγικής του, το ΙΚΕΑ προωθεί μια «πράσινη» εικόνα, ως μια εταιρεία όπου στην πολιτική της εντάσσεται ο σεβασμός και η προστασία του περιβάλλοντος. Η πολυεθνική έχει αγοράσει ολόκληρα δάση στη Ρουμανία, την Εσθονία, τη Λιθουανία και τη Λετονία ενώ στη Ρωσία είχε κατηγορηθεί από οικολογικές οργανώσεις για καταστροφή του οικοσυστήματος στο δάσος Καρελία, ενός από τα τελευταία υπεραιωνόβια δάση της Ευρώπης που αποτελεί σπίτι πολλών ειδών προς εξαφάνιση.

Παρά το σύνθημα του ΙΚΕΑ «We love wood» (Αγαπάμε το ξύλο), η σουηδική οργάνωση για την προστασία της φύσης, Protect the Forest, κατέγραψε ότι το ΙΚΕΑ αποψιλώνει εκτάσεις που περιέχουν δέντρα 600 χρόνων. Μαζί με το στόχο να διπλασιάσει τα κέρδη του μέχρι το 2020, το ΙΚΕΑ επίσης έχει θέσει ως στόχο του, μέχρι το 2020 όλο το ξύλο που χρησιμοποιεί να είναι ανακυκλωμένο ή πιστοποιημένο από το διεθνές Συμβούλιο Διαχείρισης Δασών (Forest Stewardship Council-FSC).

Στο βιβλίο της «Design by IKEA: A Cultural History», η συγγραφέας Sara Kristoffersson, γράφει ότι το ΙΚΕΑ συχνά αρέσκεται να τονίζει ότι συνδράμει στην κοινωνική αλλαγή χάρη στα οικονομικά και προσιτά σε όλους προϊόντα του. Ο δισεκατομμυριούχος ιδρυτής της φίρμας, που ο κατάλογός της έγινε η βίβλος του σύγχρονου σπιτιού παγκοσμίως, σύμφωνα με τη συγγραφέα, επαναλαμβάνει συχνά το εξής: «Για να το θέσω κάπως εύγλωττα, η φιλοσοφία της εταιρείας μας συνεισφέρει de facto σε μια διαδικασία εκδημοκρατισμού».

Και μπορεί στο πέρασμα του χρόνου, η εταιρεία να προσπαθεί να στρέψει υπέρ της τις κριτικές, χτίζοντας ένα πιο κοινωνικό προφίλ, και εμείς ως καταναλωτές να εστιάζουμε στις χαμηλές τιμές της, αλλά το «όραμα» του ΙΚΕΑ για «Μια καλύτερη καθημερινότητα», προφανώς δεν ισχύει για όλους μας κι ας ξεχνιόμαστε καμιά φορά με φιλανθρωπίες λίγων τετραγωνικών.

Από thepressproject.gr


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου